بحران مشارکت اجتماعی (سخنرانی رامین ناصح)

      آینده نگر: دبیرکل کانون آینده نگری ایران گفت: در کمال تاسف احساس میشود که امروز میزان مشارکت اجتماعی مردم ما شاید به نازلترین حد خود رسیده است. شاید بتوان مهمترین بحرانی که جامعه ایران امروز را تهدید میکند، «بحران مشارکت اجتماعی» دانست.

      رامین ناصح که عصر روز سه شنبه 17 بهمن در جلسه معارفه با اعضای جدید کانون در دفتر مرکزی این تشکل سخن میگفت، با بیان این مطلب افزود: اهمیت این مبحث بحدی است که به عقیده من شکافتن آن در یک جلسه و گفت و شنود کوتاه مقدور نیست و باید بررسی ها و کاوشهای ژرف و گسترده ای درباره آن صورت بگیرد و با جدیت تمام برای کشف و ارائه راهکارهای عملی مقابله با این بحران و بازگشتن پویایی و نشاط به جامعه کوشش شود.

     وی توضیح داد: مشکلات اقتصادی و معیشتی مردم و این واقعیت که بخش عظیمی از جمعیت کشور زیر خط فقر بسر می برند و همه فکر و ذکر آنان معطوف به تهیه قوت لایمت برای خود و خانواده شان است، فرصت اندیشیدن به مسائل فرهنگی و اجتماعی –چه رسد به مشارکت جویی اجتماعی- را برای آنان باقی نگذاشته است.

      ناصح ادامه داد: از طرف دیگر بیش از 60درصد جمعیت ایران را فشر جوان تشکیل میدهند. جوان ایرانی امروز در گردابی از پوچی، بی هویتی و نیهیلیسم گرفتار شده. طبق آمار دولتی از هر ده نفر ایرانی، یک نفر در دام اعتیاد گرفتار است. با یک محاسبه سرانگشتی متوجه میشویم که اگر هر فرد معتیاد بطور متوسط در یک خانواده 5 نفری زندگی کند، معضل اعتیاد به تنهایی بهداشت روانی نیمی از جمعیت کشور را بخطر می اندازد! باز هم طبق آمارها بیش از 85 درصد جوانان از مشکلات شدید و خفیف روحی- روانی رنج می برند و 75 درصد آنان از آینده خود ناامیدند. با این وضعیت، طبیعی است که جمعیت جوان ایران تاب و توانی برای مشارکت جویی اجتماعی نخواهد داشت.

      این کارشناس مسائل اجتماعی همچنین از نارساییهایی فرهنگی جامعه بعنوان یکی دیگر از علل عمده پیدایش این وضعیت یاد کرد و گفت: فقدان «تربیت دموکراتیک» و «روحیه کار جمعی» باعث شده است که بسیاری از نهادهای مدنی دچار مشکل و چنددستگی و حتی از هم پاشیدن شوند. بدون آموختن اخلاق دموکراتیک، اصول گفتمان، تحمل نظر مخالف و تسلیم شدن در برابر رای اکثریت و عدم خودرایی و خودمحوری، یک نهاد مدنی دوام نخواهد آورد. چیزی که در فرهنگ و رفتار روزمره مردم ما بسیار کمرنگ است. افزایش روحیه فردمحوری، سود انگاری و خودپرستی و کمرنگ شدن تعهد اجتماعی باعث تشدید این مسئله شده است.

      ناصح افزود: وجود این واقعیتها و نارسایی ها باید ما را به فکر فرو ببرد، ولی نباید باعث ناامیدی ما از ایجاد تحولات مثبت و اساسی در جامعه شود. ما در کانون آینده نگری موفق شده ایم با وجود همه مشکلات و موانع، بسیاری از افرادی را که علاقمند به مشارکت اجتماعی هستند در یک NGO متشکل کرده و برآیند امکانات، انرژیها و توانایی های آنان را به سوی اهداف معین و مشترک نشانه رویم و بر این باوریم که جامعه ای که در همه ابعاد دچار مشکلات و نارساییهای بسیار شدید و عمیقی است، نمیتوان انتظار داشت که در یک پروسه چند ساله همه این مشکلات حل شود. باید یک برنامه علمی، دقیق و درازمدت را برای رویارویی با مشکلات جامعه پی ریزی کرد.

      وی در خاتمه گفت: تلاش برای ایجاد یک جنبش فکری-اجتماعی فراگیر و بسترسازی فرهنگی برای «بازگشت به معنویت»، «بازشناسی هویت انسانی»، «نهادینه کردن تفکر آزاداندیشی و عدالتجویی» «احیای حس تعهد اجتماعی»، «پاسداری از محیط زیست» و «تعمیق گفتمان حقوق بشر در جامعه» میتواند بعنوان برنامه ای موثر و کارآمد که در درازمدت نتیجه قطعی و بنیادین خود را بر جای خواهد گذاشت، راهگشا باشد. در این میان بیش از همه چیز به هوشمندی و عقلانیت، از خودگذشتگی، مداومت و خستگی ناپذیری و روحیه ای پرصبر نیاز داریم.