از طریق فراهم کردن زمینه مناسب برای اشتغال، ازدواج، ورزش، تفریح و تحصیل جوانان، می‌توان مقابله‌ای جدی با گسترش اعتیاد صورت داد...

* پایگاه اطلاع رسانی سازمانهای مردم نهاد (سمن نیوز): چند روز دیگر به پیشواز روز جهانی مبارزه با اعتیاد می‌رویم. با توجه به اینکه شما با نشر کتاب «مهار اعتیاد نیازمند عزم ملی است» و تشکیل کمیسیون مبارزه با اعتیاد در کانون آینده نگری کارهایی در این زمینه انجام داده‌اید، برای این روز چه برنامه‌ای دارید؟

      ناصح: در این روزها اوضاع پرتلاطم کشور باعث شده جلسات کانون به صورت نیمه تعطیل درآید و بخاطر حفظ امنیت اعضا و علاقه‌مندان، جلسه و گردهمایی بزرگی نداشته‌ایم. البته امتحانات دانشجویی هم مزید بر علت بوده است. چنانچه در روزهای آینده فضا آرامتر و امن‌تر شود، سعی می‌کنیم اولین همایش کانون را بعد از دو هفته رکود، با موضوع مبارزه با اعتیاد بگذاریم. در غیر اینصورت، به صدور بیانیه یا بروشور وا مصاحبه‌های مطبوعاتی اعضای شورای مرکزی و کمیسیون مبارزه با اعتیاد بسنده می‌کنیم.

      کتاب «مهار اعتیاد...» چاپ دوم آن هم تمام شده و به‌زودی به چاپ سوم می‌رسد. در این کتاب که با مجوز وزارت ارشاد انتشار یافته، به ریشه‌یابی و ارائه راهکارهای مدون جهت مقابله با اعتیاد پرداخته‌ایم. ایجاد کمیته پژوهش در همه کمیسیونهای کانون، از جمله کمیسیون مبارزه با اعتیاد، در حال اجراست، تا بشود دستاوردهای تحقیقاتی بیشتری تولید و ارائه دهیم.

* آیا کانون آینده نگری دستاوردی هم در زمینه ترک دادن معتادان داشته است؟

      فعالیت کانون بیشتر آموزشی و پژوهشی است و ارائه راهکار به دولتمردان، رسانه‌ها، خانواده‌ها، مدارس، دانشگاهها و...، تاکنون وارد فاز عملی نشده‌ایم. اما نفس فعالیتهای کانون به خودی خود نوعی پیشگیری از اعتیاد است. یعنی با کار فرهنگی، ترویج ارزشهای انسانی و معنوی، آموختن فلسفه زندگی و هدفمند شدن زندگی جوانان چه در بعد فلسفی و تئوریک و چه در بعد عملی، اینها همه موجب پیشگیری از نابسامانی‌های روحی - روانی، انواع انحرافات و از جمله اعتیاد است.

      البته از آنجا که در کانون، چندین نفر با مدرک کارشناسی و کارشناسی ارشد و نیز دانشجویان پرشماری در رشته‌های روانشناسی، علوم اجتماعی و رشته‌های مرتبط عضویت دارند، قطعا این برنامه و پتانسیل را داریم که در زمینه مشاوره و ترک اعتیاد هم وارد عمل شویم که موکول به صدور مجوز این فعالیت از سوی سازمان بهزیستی است.

* چرا جوانان ما با وجود اطلاع رسانی‌هایی که می‌شودو آگاهی از صدمات و مرگبار بودن استعمال مواد مخدر، باز هم در این سطح وسیع به این مواد گرایش و مبتلا می‌شوند؟

      اولا اطلاع رسانی‌ها کافی نیست. اطلاع رسانی باید بروز و پیشگیرانه باشد و صرفا به مجلات و روزنامه‌ها که خواننده کمی دارند بسنده نشود. بلکه صدا و سیما به عنوان تاثیرگذارترین نهاد فرهنگساز، با پخش ویژه‌برنامه‌هایی (که ما هم برای ساخت آن اظهار آمادگی می‌کنیم) اطلاع رسانی روزآمد را در پیش بگیرد. بعلاوه، باید شرایط مناسب برای تفریح جوانان فراهم شود و شادابی و نشاط آنها برای دولت و متولیان امور مهم باشد و میادین ورزشی توسعه پیدا کند و همینطور با پدیده بیکاری که از عوامل اصلی و شاید اصلی‌ترین عامل گرایش به اعتیاد است، مبارزه شود. ادامه تحصیل تا سطوح عالی بصورت رایگان بطوریکه در کشورهای سوسیال دموکراتیک مرسوم است، باید بوجود بیاید. در یک کلام، از طریق فراهم کردن زمینه مناسب برای اشتغال، ازدواج، ورزش، تفریح و تحصیل جوانان، می‌توان مقابله‌ای جدی با گسترش اعتیاد صورت داد.

* شما مدتهاست که در زمینه عرفان کار می‌کنید و کتابهایی در این باره نوشته‌اید. رابطه عرفان با اعتیاد چیست؟ چون بعضی معتقدند عرفان و تصوف و حس عرفانی می‌تواند عامل گرایش به اعتیاد باشد.

      کدام محقق آگاهی این حرف را گفته؟ کسی که چنین اعتقادی دارد، یا با عرفان آشنا نیست، یا با بعد معنوی و ماوراء الطبیعی زندگی و جهان هستی مخالف و به آن باور ندارد. اصلی‌ترین پیام عرفان و تصوف -چه در اسلام و چه در ادیان دیگر- قانون «عدم وابستگی» است. تمام تمرینات عرفانی معطوف به وارستگی و عدم وابستگی به لذات دنیوی است. تنها کسانی می‌توانند حس عرفانی واقعی را تجربه و درک کنند که از زنجیر وابستگی رهیده باشند و بتوانند در فراخنای آسمان معنویت پرواز کنند. به قول حضرت سعدی: «طیران مرغ دیدی، تو ز پایبند شهوت / به‌درآی تا ببینی طیران آدمیت!» در اینجا منظور از شهوت، همه وابستگی‌ها و نفسانیات است. وابستگی به مواد مخدر، الکل و مانند آن، از مذمومترین وابستگی‌ها در طریقت عرفانی است و یک سالک نمی‌تواند این آلودگی‌ را داشته باشد. از طرف دیگر، به کمک عرفان که آرامش و شادابی و جلای روح انسان را سبب می‌شود، می‌توان در ترک اعتیاد و هر نوع آلودگی موفق بود. انجمنهای بزرگ و بین المللی مثل NA از همین طریق سعی می‌کنند معتادان را ترک دهند و در این راه بسیار موفق بوده‌اند.

* آیا کانون آینده نگری با سایر NGOهای مبارزه با اعتیاد که در کشور فعالند تعامل‌هایی دارد؟

      بله. می‌توان گفت کانون در زمینه ارتباطات خوب عمل کرده و از آنجا که در 50 رشته مختلف -که اعتیاد یکی از آنهاست- فعالیت می‌کند، گروه زیادی از NGOها را دور خود جمع کرده و فعالیتهای مشترک با آنها دارد. از حمله، با حدود 40 NGO مبارزه با اعتیاد در سراسر کشور مراوده و مکاتبه داشته‌ایم و برنامه‌هایی ویژه برای کارهای مشترک بین این تشکلها داریم.

* وضعیت فعالیت این NGOها در ایران چگونه است؟

      NGOهای مبارزه با اعتیاد تعدادشان زیاد است و اکثرا بخاطر نداشتن مکانی به‌عنوان دفتر، فعالیتشان با مشکل و محدودیت مواجه است. مشکلات قانونی هم کمابیش وجود دارد و دیگر روند تاسیس NGOها به آن سادگی قبل نیست. اما در کل، این تشکلها توانسته‌اند جای خودشان را در جامعه باز کنند و می‌شود با تبلیغات بیشتر و اندیشیدن راهکارهایی برای رابطه ارگانیک با بدنه جامعه و توده‌های مردم، و آگاهسازی آنها و کمک به جوانان برای پیگیری و ترک اعتیاد، می‌توان دستاوردهایی چشمگیرتر داشت.

* و پیام آخر شما؟

      «آینده نگری» که روشی است برای تحلیل مسائل و تحولات جامعه، می‌باید در همه عرصه‌ها و از جمله مقابله با آسیبهای اجتماعی بکار گرفته شود. اگر روش تفکر آینده نگری در سیستم دولتی و زندگی روزمره ما جاافتاده بود، شاهد رشد اینچنینی پدیده‌ای مثل اعتیاد نبودیم. هر سیاستی که اتخاذ می‌شود و هر قانونی که وضع می‌شود، باید ابتدا اندیشید این مسئله چه تاثیرات و پیامدهای کوتاه مدت، میان مدت و درازمدتی دارد. در اینصورت می‌توانیم به سمت جامعه‌ای سالم، پویا و پر از مهر و مدنیت حرکت کنیم. ما پیشنهاد تاسیس «کمیسیون آینده نگری» در مجلس شورای اسلامی و معاونتهای آینده نگری در همه وزارتخانه‌ها و نهادها را ارائه می‌کنیم؛ که در این زمینه در آینده نزدیک توضیح خواهیم داد.